کانادا تغییرات مهمی را در روند رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی به اجرا گذاشته است. از تاریخ ۳ نومبر ۲۰۲۶، مقررات جدید مربوط به اصلاح سیستم پناهندگی، تحت قانون تقویت سیستم مهاجرت و سرحدات کانادا، نافذ شده‌اند.
این تغییرات بر نحوه ثبت درخواست پناهندگی، ارائه اسناد، بررسی شرایط متقاضیان و ارجاع پرونده‌ها به هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRB) تأثیر می‌گذارند.
هدف این مقررات، ساده‌سازی روند درخواست پناهندگی، تعیین مهلت‌های روشن‌تر و کاهش تأخیرهای غیرضروری در رسیدگی به پرونده‌ها است.
در ادامه، مهم‌ترین تغییرات و تأثیر آن‌ها بر متقاضیان پناهندگی را توضیح می‌دهیم.
۱. روند جدید آنلاین برای درخواست پناهندگی
بر اساس مقررات جدید، روند ثبت درخواست پناهندگی در داخل کانادا و در گذرگاه‌های ورودی کشور هماهنگ‌تر و ساده‌تر شده است.
افرادی که در داخل کانادا حضور دارند و قصد درخواست پناهندگی دارند، باید ابتدا از طریق پورتال اداره مهاجرت کانادا (IRCC Portal) به پرسش‌های اولیه پاسخ دهند و قصد خود را برای درخواست پناهندگی اعلام کنند.
پس از آن، از متقاضی خواسته می‌شود تا در یک ملاقات حضوری با افسر مهاجرت شرکت کند. در این ملاقات، درخواست پناهندگی به‌صورت رسمی ثبت می‌شود.
افرادی که هنگام ورود به کانادا در یک گذرگاه رسمی درخواست پناهندگی می‌کنند، می‌توانند درخواست خود را در جریان ملاقات با افسر مربوط مطرح کنند و سپس مراحل تکمیل اسناد را انجام دهند.
هدف از این تغییرات، جلوگیری از درخواست‌های تکراری معلومات، کاهش مراحل اداری و ارائه رهنمایی روشن‌تر به متقاضیان است.
۲. مهلت ۶۰ روزه برای ارائه اسناد پناهندگی
یکی از مهم‌ترین تغییرات، تعیین مهلت مشخص برای تکمیل درخواست پناهندگی و ارائه اسناد مورد نیاز است.
بر اساس مقررات جدید، زمانی که افسر مهاجرت تشخیص دهد یک درخواست پناهندگی واجد شرایط ارجاع به بخش حمایت از پناهندگان (RPD) است، متقاضی معمولاً ۶۰ روز تقویمی پس از تاریخ این تصمیم فرصت دارد تا معلومات و اسناد لازم را ارائه کند.
اگر متقاضی نتواند اسناد خود را در این مدت تکمیل کند، می‌تواند یک بار درخواست تمدید مهلت به مدت ۳۰ روز تقویمی نماید.
برای استفاده از این تمدید، درخواست باید مطابق روش تعیین‌شده و پیش از پایان مهلت اصلی ۶۰ روزه ارائه شود.
در بعضی شرایط خاص، وزیر می‌تواند به دلایل مربوط به انصاف و رعایت اصول عدالت، مهلت ارائه اسناد را بیشتر تمدید کند یا شمارش این مدت را موقتاً متوقف سازد.
نکته مهم: متقاضیان باید تاریخ‌های تعیین‌شده در مکاتبات رسمی اداره مهاجرت را با دقت بررسی کنند. تأخیر در ارائه اسناد ممکن است پیامدهای جدی برای روند رسیدگی به پرونده داشته باشد.
۳. بررسی‌های دولتی پیش از ارجاع پرونده به IRB
مقررات جدید، روند بررسی‌های دولتی را پیش از ارجاع درخواست پناهندگی به هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا تغییر داده است.
این بررسی‌ها می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
بررسی‌های امنیتی
بررسی سوابق جرمی
بررسی قابلیت پذیرش متقاضی به کانادا
بررسی اعتبار معلومات و صحت اسناد ارائه‌شده
هدف این است که بررسی‌های ضروری پیش از ارجاع پرونده به IRB تکمیل شوند تا پرونده‌ها برای ادامه رسیدگی و تعیین جلسه استماع آماده باشند.
برای انجام بعضی از این بررسی‌ها، مهلت قانونی مشخص شده است. با این حال، در شرایطی که محدودیت‌های عملیاتی وجود داشته باشد، استثناهایی نیز در نظر گرفته شده است.
توجه داشته باشید که تعیین مهلت برای بررسی‌های دولتی به معنای تضمین برگزاری جلسه استماع یا صدور تصمیم نهایی پناهندگی در همان مدت نیست.
زمان رسیدگی به هر پرونده همچنان به شرایط و پیچیدگی آن بستگی دارد.
۴. تغییرات مربوط به درخواست‌های پس‌گرفته‌شده یا ترک‌شده
مقررات جدید، روند رسیدگی به درخواست‌های پناهندگی پس‌گرفته‌شده و درخواست‌هایی را که احتمال دارد ترک‌شده محسوب شوند، روشن‌تر کرده است.
اگر متقاضی پیش از ارجاع پرونده به IRB تصمیم بگیرد درخواست پناهندگی خود را پس بگیرد، باید این تصمیم را به‌صورت کتبی به مرجع مربوط اطلاع دهد.
در بعضی شرایط، وزیر می‌تواند درخواست پس‌گرفته‌شده را دوباره برقرار کند. این تصمیم به شرایط پرونده، دلیل درخواست برقراری مجدد و زمان ارائه آن بستگی دارد.
همچنان، اگر متقاضی اسناد مورد نیاز را در مهلت تعیین‌شده ارائه نکند یا در بررسی‌های ضروری حاضر نشود، ممکن است موضوع ترک‌شده محسوب شدن درخواست او برای تصمیم‌گیری به بخش حمایت از پناهندگان ارجاع شود.
چنین وضعیتی می‌تواند پیامدهای جدی برای پرونده داشته باشد.
بنابراین، پیش از پس‌گرفتن درخواست پناهندگی یا در صورت دریافت اخطار درباره ترک‌شده محسوب شدن پرونده، بهتر است متقاضی از مشوره مسلکی برخوردار شود.
۵. حمایت بیشتر از متقاضیان آسیب‌پذیر
مقررات جدید، شرایط تعیین نماینده ویژه (Designated Representative) برای بعضی از متقاضیان آسیب‌پذیر را روشن‌تر کرده است.
این حمایت می‌تواند شامل افراد زیر شود:
اطفال زیر ۱۸ سال که والدین یا یک بزرگ‌سال دارای مسئولیت قانونی همراه آن‌ها نیست.
بزرگ‌سالانی که به دلیل وضعیت فردی خود قادر به درک کامل ماهیت مراحل قانونی مربوط نیستند.
نماینده ویژه وظیفه دارد به فرد تحت نمایندگی خود کمک کند تا روند قانونی را بهتر درک کند، درباره موضوعات مربوط به پرونده تصمیم بگیرد و از حقوق و منافع او حفاظت شود.
مقررات جدید همچنان شرایط انتخاب نماینده، مسئولیت‌های او و زمان پایان مأموریت وی را مشخص می‌سازد.
هدف از این تغییرات، فراهم‌کردن حمایت مناسب برای افراد آسیب‌پذیر و جلوگیری از تأخیرهای غیرضروری در رسیدگی به پرونده‌های آنان است.
۶. دسترسی متقاضیان پناهندگی به اجازه کار
متقاضیان پناهندگی که شرایط قانونی را تکمیل می‌کنند، همچنان می‌توانند برای دریافت اجازه کار (Work Permit) واجد شرایط باشند.
مقررات جدید، بخشی از روش موجود برای صدور اجازه کار را به‌صورت دایمی در مقررات مهاجرتی کانادا گنجانده است.
بر اساس این تغییرات، متقاضیانی که درخواست پناهندگی آنان واجد شرایط شناخته شده و اسناد مورد نیاز را تکمیل کرده‌اند، می‌توانند با رعایت سایر شرایط قانونی، پیش از ارجاع نهایی پرونده به IRB نیز برای دریافت اجازه کار واجد شرایط باشند.
با این حال، دریافت اجازه کار خودکار نیست. متقاضی باید شرایط لازم، از جمله الزامات مربوط به معاینه صحی مهاجرتی در موارد قابل تطبیق، را تکمیل کند.
مدت رسیدگی و صدور اجازه کار نیز به شرایط هر پرونده و تکمیل مراحل مربوط بستگی دارد.
۷. شرایط جدید عدم اهلیت و استثناهای مهم
قانون Bill C-12 به تاریخ ۲۶ مارچ ۲۰۲۶ توشیح شد و به قانون تبدیل گردید.
این قانون دو شرط جدید را برای تعیین اهلیت درخواست‌های پناهندگی معرفی کرده است. این شرایط بر درخواست‌هایی تطبیق می‌شوند که از تاریخ ۳ جون ۲۰۲۵ به بعد مطرح شده‌اند.
شرط اول: محدودیت یک‌ساله پس از نخستین ورود به کانادا
اگر شخصی پس از تاریخ ۲۴ جون ۲۰۲۰ برای نخستین بار وارد کانادا شده باشد و بیش از یک سال پس از تاریخ نخستین ورود خود درخواست پناهندگی کند، ممکن است درخواست او واجد شرایط ارجاع به هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا نباشد.
در این حالت، خروج از کانادا و ورود دوباره به کشور باعث آغاز یک دوره یک‌ساله جدید نمی‌شود؛ زیرا این مهلت بر اساس تاریخ نخستین ورود مشمول قانون محاسبه می‌شود.
شرط دوم: ورود غیررسمی از سرحد زمینی ایالات متحده امریکا
اگر شخصی از ایالات متحده امریکا، از محلی غیر از گذرگاه رسمی سرحدی، وارد کانادا شود و ۱۴ روز یا بیشتر پس از ورود درخواست پناهندگی مطرح کند، ممکن است درخواست او واجد شرایط ارجاع به هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا (IRB) نباشد.
تطبیق این شرط باید با توجه به مقررات مربوط و شرایط مشخص هر پرونده بررسی شود.
چه کسانی ممکن است از این محدودیت‌ها مستثنا باشند؟
مقرراتی که از ۳ نومبر ۲۰۲۶ نافذ شده‌اند، استثناهای مهمی را در نظر گرفته‌اند.
استثنای اول: اطفال بدون همراه
اطفال زیر ۱۸ سال که هنگام ارائه درخواست پناهندگی، والدین یا یک بزرگ‌سال دارای مسئولیت قانونی در کانادا ندارند، می‌توانند از دو شرط جدید عدم اهلیت مستثنا شوند.
استثنای دوم: اعلام قصد درخواست پناهندگی در مدت یک سال
افرادی که اسناد یا معلومات لازم را برای آغاز روند درخواست پناهندگی، در مدت یک سال پس از نخستین ورود مشمول قانون، به اداره مربوط ارائه کرده‌اند، ممکن است از محدودیت یک‌ساله مستثنا شوند؛ حتی اگر ملاقات حضوری آنان با افسر مهاجرت بعد از پایان آن یک سال انجام شود.
هدف این استثنا آن است که تأخیرهای اداری دولت به‌تنهایی باعث از دست رفتن اهلیت متقاضیانی نشود که روند درخواست پناهندگی خود را به‌موقع آغاز کرده‌اند.
نکته مهم: این استثناها به معنای پذیرش خودکار درخواست پناهندگی نیستند. اهلیت هر شخص باید بر اساس قانون، مقررات و شرایط خاص پرونده او ارزیابی شود.
مقررات جدید همچنان بعضی از جزئیات اجرایی موافقت‌نامه کشور ثالث امن میان کانادا و ایالات متحده امریکا (Safe Third Country Agreement) را روشن‌تر ساخته‌اند. هدف این تغییرات، حفظ شیوه موجود تطبیق این موافقت‌نامه در چارچوب روند جدید پناهندگی است.
۸. وضعیت درخواست‌های پناهندگی که از قبل در جریان هستند
تأثیر تغییرات جدید بر پرونده‌های موجود، به مرحله رسیدگی و احکام قانونی قابل تطبیق بستگی دارد.
بر اساس توضیحات اجرایی منتشرشده در روزنامه رسمی کانادا (Canada Gazette)، درخواست‌هایی که پیش از نافذ شدن مقررات نومبر ۲۰۲۶ به IRB ارجاع شده و هنوز در انتظار تصمیم هستند، عموماً بر اساس شرایط اجرایی قبلی بررسی می‌شوند و مشمول الزامات اجرایی جدید این مقررات نمی‌گردند.
با این حال، باید میان اصلاحات اجرایی نومبر ۲۰۲۶ و شرایط جداگانه عدم اهلیت که از طریق Bill C-12 معرفی شده‌اند تفاوت قایل شد.
شرایط جدید عدم اهلیت می‌توانند بر بعضی درخواست‌هایی که از تاریخ ۳ جون ۲۰۲۵ به بعد مطرح شده‌اند، از جمله شماری از پرونده‌هایی که قبلاً به بخش حمایت از پناهندگان ارجاع شده‌اند، تطبیق شوند.
بنابراین، افرادی که پرونده پناهندگی‌شان در جریان است، نباید تصور کنند که از تمام تغییرات قانونی جدید مستثنا هستند.
وضعیت هر پرونده باید با توجه به تاریخ‌های مربوط، مرحله رسیدگی و مکاتبات رسمی اداره مهاجرت یا IRB به‌صورت جداگانه بررسی شود.
متقاضیان پناهندگی چه اقداماتی انجام دهند؟
اگر قصد دارید در کانادا درخواست پناهندگی کنید یا پرونده شما در جریان است، بهتر است به موارد زیر توجه داشته باشید:
پیش از ثبت درخواست، از شرایط قانونی اهلیت و مراحل جدید پناهندگی آگاهی حاصل کنید.
تمام مهلت‌های رسمی و درخواست‌های ارائه اسناد را با دقت بررسی کنید.
اسناد و شواهد حمایتی خود را به‌موقع و به‌صورت کامل آماده سازید.
مکاتبات رسمی اداره مهاجرت و هیئت مهاجرت و پناهندگی را به‌دقت مطالعه کنید.
اگر درباره شرایط قانونی، مهلت‌ها یا وضعیت پرونده خود پرسش دارید، از مشوره مسلکی استفاده کنید.
این تغییرات بر بخش‌های مهمی از روند پناهندگی کانادا تأثیر می‌گذارند؛ اما تصمیم‌گیری درباره هر درخواست همچنان بر اساس شرایط فردی متقاضی و قوانین قابل تطبیق انجام می‌شود.
کریم امیگریشن چگونه می‌تواند کمک کند؟
Karim Immigration Inc. خدمات مسلکی مشوره و نمایندگی در امور مهاجرت و پناهندگی کانادا ارائه می‌کند.
این مؤسسه تحت مدیریت یک مشاور رسمی و دارای جواز مهاجرت کانادا فعالیت می‌کند که صلاحیت نمایندگی از موکلین در هیئت مهاجرت و پناهندگی کانادا را نیز دارد (RCIC-IRB).
ما به مراجعین در زمینه آماده‌سازی درخواست‌های پناهندگی، جمع‌آوری اسناد و شواهد حمایتی، درک الزامات قانونی و پیگیری مراحل مربوط به پرونده‌های مهاجرتی کمک می‌کنیم.
برای دریافت مشوره مسلکی درباره وضعیت مهاجرتی یا پرونده پناهندگی خود، به وب‌سایت www.karimimmigration.ca مراجعه کنید و وقت مشوره رزرو نمایید.
منابع رسمی دولت کانادا
معلومات تکمیلی اداره مهاجرت کانادا درباره اصلاحات جدید سیستم پناهندگی (IRCC Backgrounder)
https://www.canada.ca/en/immigration-refugees-citizenship/news/2026/11/canada-modernizes-the-asylum-system-to-support-timely-decisions.html
روزنامه رسمی کانادا، بخش دوم — مقررات اصلاح سیستم پناهندگی (SOR/2026-218)
https://gazette.gc.ca/rp-pr/p2/2026/2026-11-04/html/sor-dors218-eng.html